در پایان هر هفته گزارشی میدهیم به یکدیگر از کارهایی که انجام دادهایم در قالب نامه.
نامهی این هفته حرفهایی داشت از نظراتم دربارهی یک کتاب. گفتم شاید بد نباشد اینجا هم منتشر شود.
نامهات صبح به دستم رسید. صبح امروز، وقتی هنوز در رختخواب بودم، نامهات را خواندم. به خاطر بیماری خیال نداشتم از رختخواب بیرون بیایم، ولی بعد مجبور شدم. در رختخواب ماندن هم فایدهای نداشت. از مغازهی خودکشی گفتی. خوشحالم که این روزها فرصت بیشتری برای گوش دادن به کتابها پیدا کردهای. چشمها اگر یاری نکنند برای خواندن، گوشیدن به کار میآید. مغازهی خودکشی را خواندهام. زیباست و البته پایانش شگفتانگیز و شوکه کننده. از پایانش چیزی نمیگویم که لطفش از بین نرود.
با قمارباز نتوانستم ارتباط بگیرم. البته این مال چند سال پیش است. از نو سراغش نرفتهام. نصفه و نیمه رهایش کردم. امرار معاش از طریق قمار، برای من قابل هضم نبود. بعدتر فهمیدم که فضای روسیه در قرن نوزدهم به گونهای بود که بسیاری از اشراف از طریق قمار املاک و مستغلاتی برای خودشان میخریدند. تازه برای قمار، مالیاتی هم وضع نمیشد. این یکی را تازه فهمیدهام. تا زمانی که اوضاع بر وفق مراد بود و شانسشان مساعد، جامعه با آنها به احترام رفتار میکردند، ولی کافی بود بخت برگردد و ببازند، اگر زود کنار نمیکشیدند و به بهانهی امتحان شانس دوباره، دوباره قمار میکردند، آدمهای مفلوکی به حساب میآمدند که به قمار اعتیاد دارند و خود و خانوادهشان را به تباهی میکشانند. خصلت بازی این است. مخصوصاً اگر بر سر پول حقیقی باشد. آدم نمیتواند به موقع کنار بکشد. برنده به طمع برد بیشتر و بازنده به جبران مافات مدام خودشان را به چالش میکشند و بخت یارشان نباشد در چاه میافتند.
عهدیه برایم چند فایل صوتی فرستاده است، ولی با فایلهای صوتی کمی گیج میشوم. انگار کتاب هزار سال طول میکشد و به انتها نمیرسد.
این هفته نتوانستم زیاد کتاب بخوانم. دیروز در باشگاه کتابخوانی شاد عضو شدم. برای بچههاست، ولی خیلیها مثل دخترک من حاضر نیستند از این امکانات بهره ببرند. با سوال و تشویقی، چند فصل کتاب خواندم. داستانهایی دربارهی حضرت زهرا(س) بود. شناخت من از حضرت زهرا محدود میشد به درس تعلیمات دینی در دوران مدرسه. این کتاب کودکانه برایم جذاب بود. دیروز با وجود سوزش چشم و سرماخوردگی شدید، تمامش کردم. به یک قطعه از شوبرت گوش دادم. مرگ و دوشیزه. با سازهای زهی. قطعهی زیبایی است. اوج و فرودهای درستی دارد. درست وقتی که گوشت از صدای بلند خسته میشود، فرود میکند، وقتی تشنه میشوی، آرام آرام به اوج میرسد. به نظرم نویسندهی این قطعه، داستان سرایی را به حد اعلا میدانسته است. وقتی این قطعه را گوش میدادم، یاد پروست هم افتادم. با او راه افتاده بودم در کوچههایی که او عادت به توصیفشان داشت یا به آن زنی فکر میکردم که همسایهشان را اغوا کرده بود و باعث شده بود، همسایه شهوترانی های زن را نبیند و چنان دلبستهی او شود که همه جور امکانات برایش فراهم کند. زهرا موسیقی خوب یادهایی را در آدم زنده میکند که انگار زیر خروارها خاک خوابیده است.
دیشب خواب مادربزرگم را هم دیدم. خوابیده بود روی تخت. بین مرگ و زندگی. گفت من نمرده بودم، فقط برای چند لحظه نفسم رفته بود و شما مرا زیر خاک دفن کردید. از او پرسیدم که از من ناراحت است. جوابم را نداد و بعد دوباره چشمهایش را بست. خواب عجیبی بود. همهاش در خانهی دوران کودکیام میگذشت.
تصمیم دارم تجربهام از خوانش کتابها را در سایت منتشر کنم.
امیدوارم که همگی در سلامت کامل باشید. هستی هم مثل پدرت در ماشین دلآشوب میشود. مخصوصاً اگر راننده سرعتش را مدام کم و زیاد کند.
یک خواب دیگر هم دیدم. خواب دیدم رفتهام به شمال. سر از رامسر درآوردهام. موهایم را دم اسبی بستهام و روسری به سر ندارم. هیچ کسی روسری به سر نداشت. همه راحت و آزاد بودند. جلوی هتل رامسر جشنی برقرار بود. احساس بدی نداشتم. خودم بودم. همان روز یکی از دوستان حاضر در انجمن از خوابی گفت که درکودکی دیده بود و باعث شده بود که توبه کند و دیگر چادرش را زمین نگذارد. همان موقع بود که فهمیدم خوابهای ما ناشی از تفکرات ما هستند و تفکراتمان جنس خوابهایمان را تغییر میدهند. مثلاً من در کودکی که خیلی تحت تاثیر امر و نهیها و توصیههای مذهبی خانواده بودم، مدام خوابهای توبیخگونه میدیدم. کوچکترین اشتباهم در خواب مساوی بود با کابوس جهنم. حالا از خودم ضحاک نمیسازم. حالا اشتباهاتم را میپذیرم و در صدد اصلاحشان هستم. چرا در بعضی خانوادهها از خدا یک چیز ترسناک و زبانم لال عقدهای میسازند که فقط با مجازات ما آرام میگیرد؟ شاید علت اینکه امروز نسل ما این همه یاغی شده است، به خاطر تصویر خدایی بوده که در کودکی به خوردمان دادهاند. ما آن تصویر را دوست نداشتیم. ما خدایی میخواستیم مهربانتر، بخشندهتر و صبورتر. خدایی حقیقی. نه خدایی که بیکفایتی و ناتوانی والدینمان در تربیت را به گردن بگیرد و ما را از کارهای بد بترساند.
حالا نه اینکه من خیلی خوب باشم، نه نقصهایی دارم، ولی دیگر هستی را به خاطر اینکه گاهی به حرفم گوش نمیدهد و کار خودش را میکند، به خدا حواله نمیدهم. نمیگویم حالا که احترام مادرت را نگه نداشتی، خدا میداند با تو و حسابت با کرامالکاتبین است. رابطهاش را با خدایش خراب نمیکنم. به نظرم آدمهایی که زیاد میترسند، بزرگترین جنایتها را انجام میدهند. به عقیدهی من ترس هم ریشهی بسیاری از بدیهاست.